Facebook

Google Plus

Wysłuchanie małoletniego w postępowaniu cywilnym - szczególny środek dowodowy

Wysłuchanie małoletniego w postępowaniu cywilnym jako środek dowodowy został wprowadzony stosunkowo niedawno, bo w 2008 roku. Reguluje go art. 2161 kpc w procesie i art. 576 kpc w postępowaniu nieprocesowym. Wysłuchanie małoletniego może mieć miejsce jedynie w sprawach dotyczących osoby małoletniego dziecka, przy czym musi na to pozwalać rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka. Wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych, zwykle w specjalnie przygotowanych do tego pokojach w budynku sądu, bez obecności któregokolwiek z rodziców. Jest również rejestrowane.

Przed wprowadzeniem do Kodeksu postępowania cywilnego tegoż środka dowodowego, można było domagać się w trakcie postępowania sądowego przesłuchania małoletniego na podstawie art. 72 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 12 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r.

Zwykle przesłanki rozwoju umysłowego, stanu zdrowia dziecka i stopień dojrzałości ocenia sam sąd przeprowadzający postępowanie, opierając się na życiowym doświadczeniu. W przypadku powzięcia wątpliwości sąd może zasięgnąć opinii biegłych, którzy ocenią czy tego rodzaju wysłuchanie jest możliwe.

Środek ten będzie miał zastosowanie przede wszystkim w postępowaniach dotyczących ustalania praw niemajątkowych w procesach związanych z władzą rodzicielską, a więc w sprawach o rozwód, separację, ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, unieważnienie uznania dziecka, rozwiązanie przysposobienia. Należy pamiętać, iż nie będzie miał on zastosowania w sprawach alimentacyjnych (sprawy majątkowe), które nie dotyczą osoby małoletniego dziecka. Natomiast art. 576 kpc w postępowaniu nieprocesowym będzie dotyczył zarówno spraw niemajątkowych, jak i majątkowych małoletnich.

Z praktyki Kancelarii i prowadzonych spraw wynika, iż środek ten jest dość rzadko przeprowadzany w postępowaniach cywilnych dotyczących małoletnich, jednak warto o nim pamiętać w szczególnie skomplikowanych sytuacjach rodzinnych. W kilku sprawach prowadzonych przez Kancelarię, środek ten pomógł w ich pozytywnym zakończeniu. Sąd uwzględnił wolę małoletnich i orzekł zgodnie z ich dobrem.

Od wysłuchania małoletniego należy odróżnić uregulowane w art. 430 kpc (dotyczącym postępowań rodzinnych) przesłuchanie małoletniego w charakterze świadka. Przepis ten zawiera jednak obostrzenie, iż nie mogą być przesłuchani małoletni, którzy nie ukończyli lat trzynastu, a zstępni stron, którzy nie ukończyli lat siedemnastu. Jeżeli dojdzie do powołania małoletniego na podstawie art. 430 kpc, należy również pamiętać (o czym powinien go poinformować sąd), że przysługuje mu prawo do odmowy zeznań (na podstawie art. 261 kpc).

 

wrzesień 2015 r.